Wie volgt Trump op? De strijd om zijn politieke erfenis is al begonnen

Donald Trump kan volgens het 22e amendement niet voor een derde keer tot president worden gekozen. Daarmee staat vast dat zijn huidige presidentschap ooit eindigt. Minder duidelijk is wat daarna gebeurt.

Want Trump laat niet simpelweg een vacature achter in het Witte Huis.

Hij laat een beweging achter.

En precies daarom wordt de opvolgingsstrijd binnen de Republikeinse Partij veel harder dan een gewone strijd tussen presidentskandidaten.

Het gaat niet alleen om de vraag wie president wil worden.

Het gaat om de vraag wie het Trumpisme zonder Trump kan beheersen.

Trump heeft zijn partij volledig naar zijn hand gezet

De Republikeinse Partij van vandaag lijkt nog maar beperkt op de partij van George W. Bush, John McCain of Mitt Romney.

Trump heeft haar ideologisch, cultureel en organisatorisch veranderd.

Vrijhandel werd protectionisme.

Internationale samenwerking werd wantrouwen tegenover bondgenootschappen.

Traditioneel conservatisme maakte plaats voor populisme.

Migratie werd een van de centrale politieke strijdpunten.

En partijdiscipline werd in hoge mate vervangen door persoonlijke loyaliteit aan één man.

Dat is precies waarom de opvolging zo ingewikkeld wordt.

Iedere Republikein die na Trump president wil worden, krijgt te maken met een onmogelijk dilemma:

te veel afstand van Trump betekent verlies van zijn achterban;

te veel imitatie maakt de kandidaat tot een zwakkere kopie.

JD Vance staat als eerste klaar

De meest voor de hand liggende naam is JD Vance.

Hij is vicepresident en daarmee constitutioneel de eerste opvolger wanneer Trump tijdens zijn ambtstermijn zou wegvallen. Die positie geeft hem ook een enorme voorsprong in zichtbaarheid, contacten, fondsenwerving en politieke invloed.

Maar zijn echte betekenis ligt ergens anders.

Vance probeert van het Trumpisme iets duurzamers te maken dan de persoonlijkheid van Donald Trump.

Hij vertegenwoordigt een jongere generatie conservatieven die nationalisme, streng migratiebeleid, economisch protectionisme en scepsis tegenover traditionele Amerikaanse buitenlandse politiek niet als tijdelijke verkiezingstactiek zien, maar als permanente politieke koers.

Dat maakt hem interessant.

Trump regeert sterk vanuit instinct, confrontatie en persoonlijke macht.

Vance probeert diezelfde beweging ideologisch te organiseren.

Als dat lukt, kan Trumpisme na Trump blijven bestaan.

Als dat mislukt, kan blijken dat de beweging altijd veel afhankelijker was van Trump zelf dan zijn aanhangers wilden geloven.

Maar Vance heeft ook een probleem: hij is niet Trump

Dat klinkt bijna vanzelfsprekend, maar politiek is het essentieel.

Trump bezit iets wat nauwelijks overdraagbaar is: een uitzonderlijk persoonlijke band met een groot deel van zijn achterban.

Zijn supporters accepteren van hem uitspraken, conflicten en koerswijzigingen die zij van vrijwel geen enkele andere politicus zouden accepteren.

Dat kun je niet erven.

Je kunt een politieke agenda overnemen.

Je kunt slogans overnemen.

Je kunt de stijl kopiëren.

Maar persoonlijke politieke aantrekkingskracht laat zich niet automatisch doorgeven aan een opvolger.

En dat is precies het risico voor Vance.

Zodra Trump niet langer zelf boven de partij hangt, moet Vance bewijzen dat mensen niet alleen op hem stemmen omdat hij Trumps vicepresident was.

Hij moet een eigen machtsbasis bouwen.

Ron DeSantis wacht op een tweede kans

Ron DeSantis is nog altijd gouverneur van Florida en blijft daardoor een serieuze nationale Republikeinse figuur.

Zijn politieke boodschap was jarenlang eigenlijk eenvoudig:

Trumpisme, maar dan georganiseerder.

Minder improvisatie.

Meer bestuurlijke discipline.

Dezelfde harde culturele conflicten, maar vertaald naar concreet beleid.

Op papier leek dat sterk.

In de praktijk bleek het moeilijk om Trump uit te dagen zolang Trump zelf nog actief was.

Dat is precies het verschil tussen nu en de periode ná Trump.

Zonder Trump op het podium kan DeSantis opnieuw proberen te bewijzen dat de Republikeinse achterban misschien wel dezelfde richting wil behouden, maar zonder dezelfde chaos.

Daarmee wordt hij potentieel belangrijk.

Niet als kopie van Trump, maar als kandidaat die zou kunnen zeggen:

de revolutie blijft, alleen wordt ze professioneler uitgevoerd.

Tom Cotton vertegenwoordigt een andere mogelijkheid

Tom Cotton is minder flamboyant, maar institutioneel niet onbelangrijk.

Hij is senator uit Arkansas, voorzitter van de Senaatscommissie voor Inlichtingen en behoort tot de Republikeinse senaatsleiding.

Cotton vertegenwoordigt een ouder type Republikeinse machtspolitiek.

Sterk op defensie.

Hard op nationale veiligheid.

Ideologisch conservatief.

Meer discipline, minder theater.

Zijn mogelijke aantrekkingskracht ontstaat precies wanneer Republikeinse kiezers na Trump zouden verlangen naar een leider die inhoudelijk hard blijft, maar bestuurlijk voorspelbaarder is.

Maar ook hij heeft hetzelfde probleem.

Trump heeft de Republikeinse verkiezingspolitiek veranderd in een emotioneel spektakel.

Politieke degelijkheid is daardoor misschien niet genoeg.

Een kandidaat kan inhoudelijk sterk zijn en toch verliezen van iemand die simpelweg meer enthousiasme oproept.

De Republikeinse Partij kan na Trump uit elkaar trekken

Dat is misschien wel het meest onderschatte scenario.

Zolang Trump de partij domineert, blijven verschillende groepen binnen dezelfde coalitie bij elkaar.

Economische nationalisten.

Religieuze conservatieven.

Anti-establishmentkiezers.

Klassieke Republikeinen.

Immigratiehardliners.

Ondernemers.

Isolationisten.

Haviken op defensie.

Die groepen willen lang niet altijd hetzelfde.

Trump houdt ze bijeen door persoonlijk leiderschap.

Wanneer hij verdwijnt, kan blijken hoeveel interne tegenstellingen hij jarenlang heeft gemaskeerd.

De strijd om zijn opvolging kan daarom veel vuiler worden dan een normale presidentsvoorverkiezing.

Iedere kandidaat zal proberen zichzelf te presenteren als de enige echte erfgenaam.

Iedere concurrent zal worden beschuldigd van onvoldoende loyaliteit.

En wie te nadrukkelijk afstand neemt van Trump, riskeert vervreemding van de MAGA-achterban.

Trump kan zelfs na zijn presidentschap de opvolging blijven beheersen

Ook dat moet niet worden onderschat.

Een vertrekkende president verdwijnt niet automatisch uit de politiek.

Zeker Trump niet.

Hij beschikt over een enorme achterban, media-aandacht en politieke invloed.

Zelfs nadat hij niet opnieuw kandidaat kan zijn, kan zijn steun aan een opvolger binnen de Republikeinse voorverkiezingen zeer belangrijk blijven.

Daarmee ontstaat een merkwaardige situatie.

De volgende Republikeinse presidentskandidaat kan formeel kandidaat zijn voor het Witte Huis, maar politiek nog steeds afhankelijk zijn van goedkeuring van Donald Trump.

Dat zou betekenen dat Amerika wel een nieuwe president krijgt, maar dat Trump nog jarenlang invloed houdt op wie binnen zijn partij macht krijgt.

De echte vraag is niet wie Trump opvolgt

De echte vraag is:

kan iemand Trump werkelijk opvolgen?

Niet constitutioneel.

Dat is eenvoudig.

Politiek.

Kan iemand dezelfde achterban mobiliseren?

Kan iemand dezelfde coalitie bijeenhouden?

Kan iemand even dominant zijn in de media?

Kan iemand tegenstanders binnen de eigen partij net zo effectief uitschakelen?

En vooral:

kan het Trumpisme bestaan zonder Donald Trump?

Daar ligt de kern.

Misschien blijkt uiteindelijk dat Vance, DeSantis of een andere Republikein de politieke beweging succesvol overneemt.

Maar het is minstens zo goed mogelijk dat na Trump een machtsvacuüm ontstaat waarin verschillende Republikeinse groepen elkaar beginnen te bestrijden.

Voor Europa is de opvolging minstens zo belangrijk

Europa zou daarom een fout maken wanneer het denkt dat het probleem vanzelf verdwijnt zodra Trump verdwijnt.

Veel ideeën die Trump groot heeft gemaakt zijn inmiddels diep in de Republikeinse Partij doorgedrongen.

Meer druk op NAVO-partners.

Minder vanzelfsprekende Amerikaanse betrokkenheid bij Europa.

Harder economisch nationalisme.

Meer scepsis tegenover langdurige buitenlandse militaire verplichtingen.

Strengere immigratiepolitiek.

Die ideeën verdwijnen niet automatisch wanneer Trump vertrekt.

Een president Vance zou een andere persoonlijkheid hebben.

Een president DeSantis zou anders besturen.

Een president Cotton zou een andere stijl hebben.

Maar Europa moet er niet op rekenen dat Amerika daarna eenvoudig terugkeert naar de wereld van vóór Trump.

Die wereld bestaat waarschijnlijk niet meer.

Trump verdwijnt ooit. Trumpisme misschien niet.

En daarmee komen we bij de ongemakkelijke conclusie.

Donald Trump is tijdelijk.

Zijn invloed op de Republikeinse Partij kan permanent blijken.

De man die hem uiteindelijk opvolgt hoeft daarom helemaal niet op hem te lijken.

Hij hoeft niet dezelfde toon te gebruiken.

Hij hoeft niet dezelfde chaos te veroorzaken.

Hij hoeft zelfs niet dezelfde persoonlijke stijl te hebben.

Het enige wat nodig is, is dat hij begrijpt welke politieke krachten Trump heeft losgemaakt.

De strijd om het presidentschap na Trump gaat daarom niet simpelweg over kandidaten.

Het gaat over de vraag wie eigenaar wordt van zijn beweging.

En die strijd is waarschijnlijk al begonnen.